W najbliższych miesiącach polski sektor cyfrowy stanie przed poważnym wyzwaniem legislacyjnym – wdrożeniem przepisów wynikających z Europejskiego Aktu o Dostępności, który w krajowym porządku prawnym funkcjonować będzie jako Polski Akt o Dostępności. Choć część rozwiązań dotyczących instytucji publicznych już obowiązuje, to od czerwca 2025 roku nowe wymogi obejmą również sektor prywatny. To oznacza nie tylko konieczność dostosowania stron internetowych i aplikacji mobilnych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, ale również szersze spojrzenie na kwestie dostępności cyfrowej jako elementu obowiązującego standardu jakości.
Najważniejsze wnioski:
- Polski Akt jest krajową implementacją Europejskiego Aktu o Dostępności (EAA).
- Wymogi dostępności zostaną rozszerzone na produkty i usługi oferowane przez sektor prywatny, w tym m.in. bankowość, e-commerce, e-booki, terminale samoobsługowe.
- Akt wchodzi w życie w czerwcu 2025 roku, ale nie będzie obowiązywał mikroprzedsiębiorców.
- Obowiązek dotyczy dostosowania stron internetowych, aplikacji i interfejsów użytkownika do standardów dostępności.
- Standardem odniesienia są zasady WCAG 2.1 na poziomie AA.
- Nadzór nad przestrzeganiem przepisów będą sprawować krajowe organy kontrolne, z możliwością stosowania sankcji.
Spis treści
Nowy zakres obowiązków – kto zostanie objęty ustawą?
Do tej pory obowiązek zapewniania dostępności dotyczył głównie instytucji publicznych oraz podmiotów realizujących zadania publiczne. Wraz z implementacją przepisów unijnych katalog podmiotów ulegnie znacznemu poszerzeniu. Nowe regulacje obejmą m.in. dostawców usług bankowych, operatorów e-commerce, wydawców e-booków, firmy świadczące usługi audiowizualne oraz producentów urządzeń terminalowych. Co istotne, z obowiązków tych wyłączeni zostaną mikroprzedsiębiorcy, ale już małe i średnie firmy będą musiały spełniać określone wymogi.
Dostosowanie do ustawy nie będzie polegało wyłącznie na jednorazowym wdrożeniu zmian technicznych. Zmienia się więc nie tylko stan prawny, ale również codzienna praktyka funkcjonowania firm w przestrzeni cyfrowej, która będzie musiała uwzględniać zasady równości i inkluzywności w dostępie do treści i usług.
Czym właściwie jest dostępność cyfrowa i dlaczego ma znaczenie?
Dostępność cyfrowa oznacza tworzenie produktów i usług, które są zrozumiałe, użyteczne i funkcjonalne dla jak najszerszego grona odbiorców, niezależnie od ich ograniczeń fizycznych, sensorycznych czy poznawczych. W praktyce oznacza to m.in. dostosowanie stron do obsługi przy pomocy czytników ekranu, zapewnienie odpowiednich kontrastów kolorystycznych, właściwe opisanie grafik i elementów multimedialnych oraz umożliwienie łatwej nawigacji za pomocą klawiatury lub urządzeń alternatywnych.
Nowe przepisy stawiają nacisk na zgodność z międzynarodowymi standardami WCAG 2.1 na poziomie AA (Web Content Accessibility Guidelines). To oznacza, że firmy będą musiały wdrożyć konkretne rozwiązania techniczne i projektowe, które do tej pory często były traktowane jako opcjonalne lub kosztowne udogodnienia. Teraz staną się one obowiązującą normą, a ich brak może skutkować nie tylko spadkiem użyteczności strony, lecz także sankcjami prawnymi.
Europejski kontekst zmian i znaczenie harmonizacji prawa
Polski Akt o Dostępności wynika bezpośrednio z konieczności implementacji Europejskiego Aktu o Dostępności, który przyjęty został przez Parlament Europejski w 2019 roku. Intencją ustawodawcy unijnego było stworzenie wspólnych standardów dostępności produktów i usług cyfrowych na terenie całej Unii Europejskiej. Dzięki temu osoby z niepełnosprawnościami będą mogły w równym stopniu korzystać z usług cyfrowych niezależnie od kraju, w którym się znajdują.
Jednym z kluczowych założeń jest eliminacja barier cyfrowych w dostępie do informacji, usług komercyjnych i edukacyjnych. To ogromny krok w stronę społeczeństwa inkluzywnego, ale również jasny sygnał dla firm, że polityka cyfrowa UE zmierza w kierunku obowiązkowej dostępności, nie zaś dobrowolnych inicjatyw. Harmonizacja przepisów ma także aspekt ekonomiczny – firmy działające na rynku europejskim będą musiały dostosować się do jednych, wspólnych norm, co zmniejszy ryzyko różnic interpretacyjnych i ułatwi ekspansję międzynarodową.
Konsekwencje dla przedsiębiorstw – czas na działanie
Przedsiębiorcy, którzy nie przygotują się na zmiany, mogą stanąć przed realnymi problemami prawnymi. Osoby z niepełnosprawnościami zyskają bowiem nowe narzędzia do egzekwowania swoich praw – od możliwości składania skarg, przez dochodzenie roszczeń, po egzekwowanie obowiązków przez organy nadzoru. Tym samym brak dostosowania może oznaczać nie tylko spadek zaufania klientów, ale również kary administracyjne.
Firmy powinny jak najszybciej przystąpić do audytów dostępności i rozpocząć proces dostosowywania swoich zasobów cyfrowych. Czas działa na niekorzyść tych, którzy zignorują nadchodzące zmiany. To także szansa na wzmocnienie pozytywnego wizerunku marki i realne zwiększenie dostępności oferty dla szerokiego grona odbiorców, w tym seniorów, osób z czasowymi ograniczeniami funkcjonalnymi oraz wszystkich tych, dla których intuicyjne i czytelne strony są po prostu wygodniejsze.
Jak sprawdzić dostępność swojej strony internetowej?
Choć kompleksową ocenę najlepiej zlecić specjaliście, pierwsze kroki możesz wykonać samodzielnie, korzystając z darmowych narzędzi online.
Na początek warto sprawdzić swoją stronę za pomocą narzędzia takiego jak Skynet Technologies Accessibility Checker, które w prosty sposób wskaże najczęstsze błędy związane z dostępnością. To intuicyjne rozwiązanie dla osób, które nie mają zaawansowanej wiedzy technicznej.
Pełną listę narzędzi do testowania dostępności znajdziesz na oficjalnej stronie organizacji W3C: https://www.w3.org/WAI/test-evaluate/tools/list/. Znajdziesz tam zarówno proste skanery online, jak i zaawansowane oprogramowanie używane przez profesjonalistów.
Jednym z popularnych narzędzi wykorzystywanych również w audytach SEO jest Sitebulb – potężna aplikacja desktopowa, która analizuje stronę pod kątem wielu aspektów technicznych, w tym dostępności cyfrowej. Daje szczegółowe raporty i rekomendacje, które mogą być pomocne przy dalszych działaniach optymalizacyjnych.
Pamiętaj jednak, że żadne narzędzie nie zastąpi doświadczenia specjalisty – analiza wyników, interpretacja kontekstu oraz wdrożenie zmian wymaga wiedzy z zakresu UX, WCAG i web developmentu. Jeśli więc zależy Ci na pełnej zgodności z wytycznymi dostępności, warto rozważyć współpracę z ekspertem